Box 3 en crypto: waarom 2027 een belangrijk voorbereidingsjaar wordt

Het kabinet wil vanaf 1 januari 2028 overstappen naar een box 3-stelsel waarin het werkelijke rendement centraal staat. Het wetsvoorstel Wet werkelijk rendement box 3 ligt bij de Eerste Kamer. Op 2 oktober 2026 heeft de ministerraad daarnaast ingestemd met een ontwerpnovelle die het voorstel aanpast; die ligt nu voor advies bij de Raad van State.

Nog niet alles. Het helpt om drie dingen uit elkaar te houden: de huidige regels, het wetsvoorstel en de beoogde invoeringsdata.

Huidige regels: in 2026 geldt het forfaitaire stelsel met tegenbewijsregeling. Voor 2027 blijft dat stelsel volgens de voorstellen gelden, met een voorgesteld heffingsvrij vermogen van €30.846 en een voorgesteld forfait voor overige bezittingen van 7,87%. Het kabinet werkt alternatieve dekkingsmaatregelen uit, dus ook deze bedragen kunnen nog veranderen.

Wetsvoorstel: de Wet werkelijk rendement box 3 gaat uit van een vermogensaanwasbelasting als hoofdregel. Daarbij worden niet alleen inkomsten, maar ook waardeveranderingen jaarlijks meegenomen, ook als niets is verkocht.

Ontwerpnovelle van 2 oktober 2026: financiële instrumenten, zoals aandelen en obligaties, vallen vanaf 2028 onder vermogenswinstbelasting. Waardestijging wordt dan in beginsel pas belast bij realisatie. Direct aangehouden crypto bij een exchange of in een eigen wallet valt vanaf 2028 voorlopig wél onder vermogensaanwasbelasting, inclusief ongerealiseerde waardeveranderingen.

Beoogde invoeringsdata: het nieuwe stelsel vanaf 1 januari 2028; de overgang van direct aangehouden crypto naar vermogenswinstbelasting vanaf 2030. Die laatste stap staat niet in dit wetsvoorstel en wordt apart uitgewerkt.

De uiteindelijke regels en data zijn nog niet definitief.

Crypto kan in korte tijd sterk in waarde veranderen.

Bij een vermogensaanwasbelasting kan belasting verschuldigd worden over een koerswinst die nog niet daadwerkelijk is gerealiseerd.

Voorbeeld: een cryptovermogen heeft aan het begin van het jaar een waarde van €50.000 en aan het einde van het jaar €100.000.

Bij vermogensaanwas wordt de waardestijging van €50.000 in beginsel meegenomen bij het bepalen van het rendement over dat jaar, ook wanneer niets is verkocht. Volgens de ontwerpnovelle geldt dat vanaf 2028 voorlopig voor direct aangehouden crypto.

Bij vermogenswinstbelasting wordt een waardestijging in beginsel pas belast wanneer deze daadwerkelijk wordt gerealiseerd.

Voor volatiele beleggingen kan dat verschil aanzienlijk zijn.

Ook dit kan richting 2028 een belangrijk aandachtspunt worden.

Rechtstreeks aangehouden crypto bij een exchange of in een eigen wallet is niet automatisch hetzelfde vermogensbestanddeel als een financieel product waarmee via de beurs blootstelling aan crypto wordt verkregen.

Volgens de ontwerpnovelle vallen financiële instrumenten vanaf 2028 onder vermogenswinstbelasting, terwijl direct aangehouden crypto voorlopig onder vermogensaanwasbelasting valt. Of een crypto-beursproduct als financieel instrument geldt, hangt af van de juridische kwalificatie van dat specifieke product. Dat verschilt per product en moet per geval worden beoordeeld.

Welke fiscale behandeling vanaf 2028 precies voor verschillende vermogensbestanddelen gaat gelden, moet blijken uit de definitieve wetgeving.

Het is daarom te vroeg om alleen vanwege de aangekondigde wijzigingen crypto te verkopen of om te zetten naar een ander product.

Voor grotere cryptovermogens kan ook de vergelijking tussen privébezit en bezit via een BV relevant worden.

Een BV kent echter een ander belastingregime. De BV kan vennootschapsbelasting verschuldigd zijn over haar resultaat. Wanneer winst vervolgens naar privé wordt uitgekeerd, kan daarnaast box 2 aan de orde komen.

Een BV is daarom niet automatisch fiscaal voordeliger.

Of een BV interessant kan zijn, hangt onder andere af van:

• de omvang van het vermogen;

• verwachte rendementen;

• de beleggingshorizon;

• bestaande ondernemingsstructuren;

• de vraag of winsten binnen de BV blijven of naar privé worden uitgekeerd.

Voor cryptobeleggers met een substantieel vermogen is het verstandig de ontwikkelingen gedurende 2027 goed te volgen.

2027 is volgens de voorstellen nog een jaar in het forfaitaire stelsel, met een voorgesteld heffingsvrij vermogen van €30.846 en een voorgesteld forfait voor overige bezittingen van 7,87%. Die bedragen zijn nog niet vastgesteld; het kabinet werkt alternatieve dekkingsmaatregelen uit.

Afhankelijk van de definitieve wetgeving kan het vóór 31 december 2027 verstandig zijn opnieuw te kijken naar:

• omvang en samenstelling van de cryptopositie;

• rechtstreeks aangehouden crypto versus beursproducten;

• privébezit versus een BV;

• gerealiseerde en ongerealiseerde koerswinsten;

• beschikbare liquiditeit voor toekomstige belastingheffing;

• gewenste beleggingshorizon.

Neem geen grote fiscale beslissingen uitsluitend op basis van voorstellen die nog kunnen veranderen.

Los van box 3 neemt de fiscale transparantie rond crypto verder toe.

Cryptodienstverleners krijgen onder Europese rapportageregels uitgebreidere verplichtingen rond het verzamelen en rapporteren van gegevens over klanten en cryptotransacties.

Het gebruik van een buitenlandse exchange of eigen wallet verandert niet automatisch de Nederlandse belastingplicht.

Een goede administratie van transacties, wallets, exchanges en historische gegevens wordt daardoor steeds belangrijker.

Dit artikel is gebaseerd op de stand van de wetgeving en politieke besluitvorming per 5 oktober 2026, waaronder de ontwerpnovelle van 2 oktober 2026. De regelgeving voor box 3 vanaf 2027 en 2028 is nog niet definitief. Dit artikel bevat algemene informatie en is geen individueel fiscaal advies.