Prop firm en belasting in Nederland: box 1, box 3 of resultaat uit overige werkzaamheden?

Een proprietary trading firm — kortweg prop firm — laat handelaren handelen met kapitaal van de firma in plaats van met eigen geld. De handelaar krijgt toegang tot een handelsaccount met een bepaalde omvang en mag een deel van het behaalde resultaat houden. Dat deel heet de profit split.

Toegang loopt vrijwel altijd via een challenge of evaluatie. De handelaar betaalt een deelnamebedrag (de challenge fee) en moet binnen vaste regels een rendementsdoel halen zonder de maximale dagelijkse en totale drawdown te overschrijden. Wie slaagt, krijgt een funded account. Wie de regels overtreedt, verliest de toegang en meestal ook de fee.

Cruciaal voor de fiscale beoordeling: op een funded account staat in de regel geen eigen vermogen van de handelaar. Vaak wordt gehandeld op een demo- of spiegelomgeving en dekt de firma de posities zelf af. De handelaar levert dan een prestatie — handelsbeslissingen — en ontvangt daarvoor een vergoeding.

Box 3 belast het rendement op eigen vermogen: bezittingen minus schulden. De redenering 'ik handel, dus het is beleggen, dus box 3' slaat een stap over. De vraag is niet wat u dóét, maar waaruit het voordeel voortvloeit.

Bij een funded account vloeit het voordeel niet voort uit een bezitting van de handelaar. Er is geen portefeuille die in waarde stijgt. Er is een overeenkomst met een firma die een percentage van een behaald handelsresultaat uitkeert. Dat lijkt economisch sterk op een prestatievergoeding en veel minder op vermogensrendement.

Dat maakt de uitkering niet automatisch box 1. Het betekent dat de kwalificatie een beoordeling vergt van de feiten en omstandigheden, en dat het standaardantwoord 'box 3' hier zelden vanzelfsprekend is.

Het onderscheid is in de kern eenvoudig te stellen en in de praktijk lastig te bewijzen. Rendement op eigen vermogen: u zet eigen geld in, draagt het volledige koersrisico en het voordeel is de waardeontwikkeling van uw bezit. Vergoeding voor een prestatie: u zet vooral arbeid, kennis en tijd in en het voordeel is een betaling van een tegenpartij op grond van een overeenkomst.

Bij prop firms lopen die twee door elkaar. De handelaar draagt wél een economisch risico (de challenge fee en het risico dat het account wordt ingetrokken), maar niet het risico op het onderliggende kapitaal. Dat wijst richting een prestatievergoeding, terwijl de omvang van het risico beperkt blijft tot de eigen inleg in fees.

Wie eigen kapitaal op een eigen exchange-account inzet, zit fiscaal in een andere situatie dan wie op kapitaal van een firma handelt. Ook als de handelsstijl identiek is.

De Nederlandse inkomstenbelasting kent een rangorde. Eerst wordt beoordeeld of sprake is van winst uit onderneming (box 1). Is dat niet zo, dan of sprake is van resultaat uit overige werkzaamheden (ook box 1). Pas als geen van beide van toepassing is, komt box 3 in beeld.

Winst uit onderneming ligt in beeld bij duurzame organisatie van kapitaal en arbeid, ondernemersrisico, meerdere opdrachtgevers of prop firms, continuïteit en zelfstandigheid. Een handelaar die dit fulltime doet, met meerdere accounts en een eigen infrastructuur, komt hier sneller in de buurt.

Resultaat uit overige werkzaamheden is de categorie die bij prop-firmuitkeringen serieus moet worden gewogen. Kern daarvan: er wordt arbeid verricht in het economische verkeer, er wordt een voordeel beoogd en dat voordeel is redelijkerwijs te verwachten. Bij een structureel uitbetaalde profit split op basis van eigen handelsbeslissingen is die vraag niet theoretisch.

Box 3 blijft in beeld voor het vermogen dat de handelaar zelf bezit: de eigen cryptoportefeuille, de banksaldi en het uitgekeerde bedrag zodra het op de peildatum tot het vermogen behoort. Ook wanneer de uitkering zelf in box 1 valt, wordt het resterende saldo daarna gewoon box 3-vermogen.

Hoe zwaarder de persoonlijke arbeid weegt in het behaalde resultaat, hoe eerder box 1 in beeld komt. Relevante factoren zijn onder meer: de tijd die per week aan handelen wordt besteed, de mate waarin gebruik wordt gemaakt van specifieke kennis of opleiding, het bestaan van een uitgewerkte strategie en risicobeheer, de frequentie van transacties, het aantal accounts en firms, en de mate waarin resultaten voorspelbaar en herhaalbaar zijn.

Ook de structuur telt: een eigen werkplek, abonnementen op data of tools, een tradingjournaal, systematische evaluatie en eventueel het inzetten van hulp of software. Dat zijn geen doorslaggevende criteria op zichzelf, maar samen tekenen ze het beeld van georganiseerde arbeid in plaats van passief vermogensbeheer.

Andersom: incidentele deelname aan één challenge, zonder verdere structuur en zonder herhaling, laat zich moeilijker als werkzaamheid kwalificeren. Het gaat om het totaalbeeld, niet om één losse indicator.

Handelaren betalen challenge fees, soms meerdere keren, plus kosten voor data, software, resets en soms opleidingen. De vraag of die kosten aftrekbaar zijn, kan niet in het algemeen met ja worden beantwoord.

De hoofdregel is dat kostenaftrek de kwalificatie volgt. Valt het resultaat in box 1 als winst uit onderneming of als resultaat uit overige werkzaamheden, dan komt aftrek van zakelijke kosten in beeld — binnen de wettelijke beperkingen. Valt niets in box 1, dan is er geen inkomen waarop kosten in mindering komen; box 3 kent geen kostenaftrek.

Praktisch betekent dat: wie kosten wil kunnen verantwoorden, moet ze eerst kunnen aantonen. Bewaar facturen en betaalbewijzen van elke fee, ook van mislukte challenges, en leg vast bij welke firm en welk account ze horen. Zonder die vastlegging is de discussie over aftrekbaarheid sowieso niet te voeren.

Een prop-firmdossier bestaat zelden uit één overzicht. De onderbouwing moet worden samengesteld. Leg minimaal vast: de overeenkomst en algemene voorwaarden per firm, inclusief de versie die gold op het moment van deelname.

Daarnaast: alle payout-overzichten met datum, bedrag, valuta en het gehanteerde profit-splitpercentage; alle betaalde fees met factuur en betaalbewijs; de bankafschriften of walletstromen waarop de uitkeringen binnenkomen; en de omrekening naar euro's per uitkeringsmoment met vermelding van de gebruikte koersbron.

Uitkeringen lopen vaak in stablecoins naar een eigen wallet. Leg dan vast welk adres van u is, hoe de uitkering daarna is doorgestroomd naar een exchange of bank, en welke waarde in euro's op welk moment is gehanteerd. Dat is niet alleen fiscaal relevant: banken stellen bij grotere bedragen vragen over de herkomst.

U hoeft nooit een seed phrase of private key te delen om een positie of stroom te onderbouwen. Publieke adressen, exports en overeenkomsten zijn voldoende.

De vraag of prop-firmactiviteit beter in een BV kan, komt vaak op zodra de uitkeringen structureel worden. Er is geen algemeen antwoord: een BV is niet per definitie voordeliger.

In een BV valt het resultaat onder de vennootschapsbelasting en wordt pas bij uitkering als dividend of loon aanvullend geheven. Daar staan tegenover: de gebruikelijkloonregeling voor de directeur-grootaandeelhouder, oprichtings- en jaarlijkse administratiekosten, een deponerings- en jaarrekeningplicht en minder flexibiliteit.

Daarbij komt een praktisch punt: niet elke prop firm contracteert met een rechtspersoon. Staat de overeenkomst op naam van een natuurlijk persoon, dan is de inkomstenstroom niet zomaar aan een BV toe te rekenen. De contractuele werkelijkheid moet aansluiten op de fiscale.

De afweging is dus een rekensom én een structuurvraag, te maken op basis van verwachte omvang, continuïteit en de vraag of het inkomen daadwerkelijk in de vennootschap kan landen.

Uitkeringen automatisch als box 3-vermogen behandelen zonder de kwalificatievraag te stellen.

Alleen het netto uitbetaalde bedrag vastleggen, zonder de onderliggende payout-specificatie en het profit-splitpercentage.

Fees van mislukte challenges niet bewaren, waardoor het kostenbeeld later niet meer klopt.

Uitkeringen in stablecoins mengen met de eigen beleggingsportefeuille in dezelfde wallet, waardoor de stromen niet meer te scheiden zijn.

Geen euro-omrekening per transactiemoment vastleggen en achteraf één jaargemiddelde gebruiken.

Aannemen dat een BV altijd gunstiger is, zonder te toetsen of de firm überhaupt met een rechtspersoon contracteert.

1. Inventariseer alle firms en accounts waarmee u in het jaar actief bent geweest, inclusief beëindigde accounts.

2. Verzamel per firm de overeenkomst en de voorwaarden zoals die golden bij deelname.

3. Zet alle payouts in één overzicht: datum, bruto resultaat, split, uitgekeerd bedrag, valuta en euro-waarde met koersbron.

4. Zet alle kosten in hetzelfde overzicht: fees, resets, data, software.

5. Koppel elke uitkering aan de ontvangende rekening of wallet en volg de stroom tot de eindbestemming.

6. Beschrijf feitelijk uw werkwijze: tijdsbesteding, strategie, aantal transacties, hulpmiddelen. Dit is het materiaal voor de kwalificatievraag.

7. Beoordeel op basis daarvan de kwalificatie, en leg de gemaakte keuze en de argumenten schriftelijk vast bij de aangifte.

8. Bewaar het dossier; vragen komen vaak pas jaren later.

Is een prop-firmuitkering altijd box 1? Nee. Het is ook niet altijd box 3. De kwalificatie hangt af van de feiten en omstandigheden, waarbij de vraag centraal staat of het voordeel voortkomt uit eigen vermogen of uit een verrichte arbeidsprestatie.

Ik handel op een demo-account van de firm, is er dan wel iets belast? De aard van het account zegt weinig over de belastbaarheid van wat u ontvángt. Zodra er daadwerkelijk wordt uitgekeerd, is er een voordeel dat moet worden gekwalificeerd.

Zijn mijn challenge fees aftrekbaar? Alleen als er inkomen is waarop zij in mindering kunnen komen. Dat volgt uit de kwalificatie. Bewaar ze in alle gevallen.

Wat als ik in het buitenland woon of de firm buiten de EU zit? Dan spelen woonplaats, verdragstoepassing en soms bronheffing. Dat vergt een aparte beoordeling; de vestigingsplaats van de firm bepaalt niet zelfstandig waar u belast bent.

Moet ik iets doen als ik nooit heb uitgekeerd gekregen? Er is dan geen voordeel genoten, maar de betaalde fees en de gevoerde activiteit blijven relevant voor het beeld in latere jaren. Bewaar de stukken.

Cryptoklaar beoordeelt geen persoonlijke fiscale positie in de zin van advies, maar maakt het dossier compleet: alle payouts, fees en walletstromen in één reconstrueerbare tijdlijn, met euro-waardering per moment en een onderbouwing die uw accountant of fiscalist kan gebruiken bij de kwalificatievraag.