AMLR en crypto: wat de Europese antiwitwasverordening betekent voor cryptobezitters

AMLR staat voor de Anti-Money Laundering Regulation: de Europese antiwitwasverordening die onderdeel is van het bredere AML-pakket dat de EU in 2024 heeft vastgesteld. Anders dan een richtlijn werkt een verordening rechtstreeks in alle lidstaten, zonder dat nationale omzetting nodig is.

Voor Nederland betekent dat een verschuiving: waar de Wwft nu de nationale vertaling is van Europese richtlijnen, komt er een rechtstreeks werkend en verder geharmoniseerd kader bovenop. Het doel is dat dezelfde regels op dezelfde manier gelden in de hele Unie.

AMLR richt zich op poortwachters: banken, betaaldienstverleners, notarissen, accountants, makelaars, handelaren in waardevolle goederen en — expliciet — aanbieders van cryptodiensten. Dat laatste sluit aan op de definities uit MiCA.

Particulieren zijn geen normadressaat van de verordening: de verplichtingen liggen bij de instellingen. Maar particulieren ondervinden de gevolgen wel direct, omdat instellingen hun vragen aan de klant doorleggen.

Voor ondernemers en DGA's speelt daarnaast dat de eigen onderneming afhankelijk van de activiteit zelf poortwachter kan zijn, en dat de eisen aan het vastleggen van uiteindelijk belanghebbenden verder worden aangescherpt.

Het AML-pakket is vastgesteld en kent een gefaseerde toepassing, waarbij het grootste deel van de verordening volgens de huidige planning vanaf medio 2027 van toepassing wordt en enkele onderdelen later volgen. De Europese toezichthouder AMLA is inmiddels opgericht en bouwt haar taken stapsgewijs op.

Tegelijk zijn uitvoeringshandelingen, technische standaarden en nationale aanpassingswetgeving nog in beweging. Data en detailregels kunnen dus nog schuiven. Behandel planningen daarom als beoogd, niet als vaststaand, en toets bij concrete beslissingen de actuele stand van zaken.

Het bewaren van crypto in een eigen wallet blijft toegestaan. AMLR verbiedt self-custody niet. Wat wél verandert, is de behandeling van transacties tussen een dienstverlener en een zelf beheerde wallet.

Cryptodienstverleners moeten bij dergelijke transacties aanvullende maatregelen nemen, waaronder het vaststellen of de klant daadwerkelijk zeggenschap heeft over het betrokken adres. In de praktijk gebeurt dat met een verificatie, bijvoorbeeld een ondertekend bericht of een testtransactie.

Daarnaast bevat het pakket beperkingen op grote anonieme contante betalingen en op het gebruik van anonieme cryptorekeningen en anonimiteitsbevorderende munten door onder toezicht staande instellingen. Dat raakt de dienstverlener, niet het bezit als zodanig.

Praktisch gevolg voor de bezitter: houd bij welke adressen van u zijn en kunt u dat aantonen. Een adres waarvan u de zeggenschap niet kunt aantonen, wordt bij opname of storting een probleem.

Instellingen moeten hun cliënten kennen en het cliëntonderzoek doorlopend actueel houden. Bij hogere risico's geldt verscherpt onderzoek. Crypto wordt in de praktijk vaak in de hogere risicocategorie geplaatst, niet omdat het verdacht is, maar omdat de herkomst moeilijker verifieerbaar is.

De vragen die volgen zijn bekend: waar komt dit specifieke bedrag vandaan, hoe is uw vermogen opgebouwd, welke transacties zitten daartussen, en waarom loopt het via deze route?

Source of Funds gaat over de herkomst van de concrete middelen in één transactie: de storting van vandaag, het bedrag naar de notaris, de opname naar de bankrekening. Source of Wealth gaat over de opbouw van uw vermogen als geheel over de jaren.

Bij crypto vallen die twee vaak uit elkaar. De Source of Funds is on-chain zichtbaar, de Source of Wealth is dat niet: de aankopen van jaren geleden, de gebruikte exchange die inmiddels is verdwenen, het loon of de erfenis waarmee de eerste aankoop werd gedaan.

Een onderbouwing bestaat daarom uit een tijdlijn: van de oorspronkelijke euro-instroom, via de aankopen en de bewegingen tussen wallets, naar het bedrag dat nu wordt uitgekeerd. Die tijdlijn maakt u vooraf, niet op het moment dat de bank belt.

Particulieren merken AMLR vooral bij uitcashen: hogere bedragen, aankoop van een woning, of een storting die afwijkt van het gebruikelijke patroon. Wie geen onderbouwing heeft, loopt het risico dat een transactie wordt aangehouden of dat de relatie wordt beëindigd.

Ondernemers en DGA's krijgen bovendien te maken met vragen over de zakelijke structuur: wie is uiteindelijk belanghebbende, waarom staat crypto in de vennootschap, hoe verhoudt de privépositie zich tot de zakelijke.

In beide gevallen is de administratie het antwoord. Niet een verklaring achteraf, maar een dossier dat de stappen laat zien.

MiCA reguleert wie cryptodiensten mag aanbieden en onder welke voorwaarden. AMLR bepaalt wat die partijen aan cliëntonderzoek moeten doen. Ze grijpen op elkaar in: de MiCA-vergunning bepaalt de kring, AMLR bepaalt het gedrag.

De Transfer of Funds Regulation verplicht dienstverleners om bij cryptotransfers gegevens over opdrachtgever en begunstigde mee te sturen — de zogenoemde travel rule. Dat maakt transacties tussen dienstverleners traceerbaar.

DAC8 en CARF zorgen ervoor dat gegevens over cryptorekeningen en -transacties richting belastingautoriteiten stromen. Waar AMLR gaat over witwasbestrijding, gaat DAC8 over fiscale transparantie. Voor de bezitter komt het op hetzelfde neer: dezelfde gegevens moeten aansluiten op wat hij zelf aangeeft.

AMLA is de nieuwe Europese antiwitwasautoriteit die direct toezicht gaat houden op een selectie van grensoverschrijdende instellingen en het nationale toezicht coördineert. Het effect voor de klant is indirect maar reëel: minder ruimte voor uiteenlopende interpretaties per land of per instelling.

Inventariseer welke adressen en accounts van u zijn en of u zeggenschap kunt aantonen. Bewaar de aankoophistorie, ook van platformen die niet meer bestaan. Leg de euro-instroom vanaf het begin vast. Documenteer overboekingen tussen eigen wallets zodat ze niet worden aangezien voor aan- en verkopen.

Deel nooit een seed phrase of private key om iets te bewijzen. Een ondertekend bericht of een publiek adres is voldoende; een instelling die om uw sleutels vraagt, vraagt om iets wat nooit nodig is.